21. Yüzyıl Becerileri: Ne? Nasıl? Nerede?

Bireyin kendini gerçekleştirmesi ve çağa uyum sağlaması için ihtiyaç haline gelen yaratıcılık, yenilik, eleştirel düşünme, problem çözme gibi pek çok nitelik, 21. yüzyıl becerileri altında toplanmaktadır. Bu beceriler arasında geçmişte kullanılan beceriler olduğu gibi teknoloji, bilgi okuryazarlığı gibi yeni çağda ortaya çıkmış beceriler de mevcuttur. Bu becerilerin 21. Yüzyılda ele alınması, söz konusu becerilere 21. yüzyılda hâkim olan anlayış ile yaklaşıldığını göstermektedir. Örneğin 20.yüzyıl sanayi toplumu tipinde, birey yerine toplum anlayışı ön planda olduğu için, bireysel farklılıklara önem verilmemiş, aksine bireysel farklılıklar törpülenmeye çalışılmıştır. Bireylerin sorgulama becerilerinin gelişmesi istenmemiştir. Albert Einstein ve Thomas Edison gibi bilim insanlarının okullarında başarısız olmaları, bu durumu kanıtlar niteliktedir (Türkiye Zekâ Vakfı [TZV], 2017).

Bilgi çağında ise bilginin sorgulanması, yorumlanması ve ayıklanması söz konusudur. Bu anlayış çerçevesinde eleştirel düşünme, yaratıcılık gibi beceriler hiçbir dönemde bilgi toplumundaki kadar önemli bir yerde değildir.

Değişen toplum, çevre, teknoloji, ekonomik yapı gibi dinamiklerin ortaya çıkardığı durumla baş etmenin temel yolu insan yetiştirme düzenini revize etmek, değiştirmek ve geliştirmektir. Bu değişimin ve dönüşümün yapısını 21. yüzyıl becerileri belirleyecektir. 21. yüzyıl becerilerinin yapısı hakkında birçok araştırma yapılmış ve düşünceler üretilmiştir(Yılmaz, 2016: 8).

Ekici ve diğerleri (2017) yaptıkları çalışmada 19 kaynakta geçen becerileri analiz ederek toplam 63 beceriye ulaşmışlardır. Bu becerilerden en fazla kullanılanı problem çözme, iletişim, işbirliği, yaratıcılık ve yenilik, eleştirel düşünme, karar verme, bilgi-teknoloji-medya okuryazarlığı, sorumluluk, liderlik, üretkenlik, esneklik ve uyum, girişimcilik gibi becerilerdir. Söz konusu bu becerileri bünyesinde toplayan kaynaklardan biri de “21. Yüzyıl Becerileri İçin Ortaklık (P 21)” adındaki Amerika Birleşik Devletleri kaynaklı kuruluştur (P 21, 2015).

Bu kuruluş, söz konusu becerileri bilgi çağı için gerekli içerik, temalar ve ilgili becerilerin kazandırılmasına yönelik destek sistemlerle açıklayarak, üç ana kategoride toplamıştır. Bu kategoriler Öğrenme ve Yenilik, Bilgi, Medya ve Teknoloji ile Yaşam ve Kariyer becerileridir (P 21, 2015).

Şekil – 1 21. Yüzyıl Becerilerinin Sınıflandırılması (P 21, 2015)

Öğrenme ve yenilenme becerileri, 21. yüzyılda gittikçe daha karmaşıklaşan yaşam ve çalışma ortamları için bireyde olması gereken becerilerdir. Elde edilen bilginin ayıklanması, eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerini ön plana çıkarırken, sonuçların yorumlanması ve tekrar üretilmesine yönelik olarak yaratıcı düşünme becerisinin kullanılmasını gerektirir. İletişim ve işbirliği ise bilgi çağının birlikte çalışma uyumuna yönelik becerileridir (P 21, 2015).

Yaşam ve kariyer becerileri; bireylerin bir arada yaşamasını kolaylaştıran, farklılıkların avantajlarının kullanılmasını öngören, küresel rekabetçi ortamda var olabilmelerini sağlayan, değişken yaşam koşullarına karşı uyum sağlama gücüne imkân tanıyan zorunlu becerilerdir. Bu beceriler, bireyin kendini keşfetmesinin topluma bakan yönünü kapsar. Bireyin değişime ayak uydurmasını kolaylaştıran, zorluklara karşı direnç yapısını geliştiren, proje üretip, verimli sonuçlar çıkarmasını destekleyen, karşılıklı saygı çerçevesinde bireysel hak ve özgürlüklerin yanında küresel sorunların farkındalığını arttıran becerilerdir. Bu beceriler, görev bilinci yüksek, sorumluluk sahibi bireylerden meydana gelen toplumun temelini oluşturur. Bilgi çağının bireysel özelliklerini ön plana çıkaran, birey için toplum anlayışının vücut bulmuş halidir. Küreselleşmenin ulusal toplulukları parçalaması riskine karşı çözümü barındıran becerilerdir (P 21, 2015).

Bilgi çağının bireyleri, teknoloji ve medya bakımından zengin ortamlarla iç içedir. Bilgiye erişimin kolay ve sınırsız olması, teknolojik araçların hızlı değişimi ve birey yaşantısını aynı hızda değiştirebilme potansiyeli, bireylerin 21. yüzyıl vatandaşı olabilmeleri için bilgi, medya ve teknolojiyi etkili şekilde kullanmasını, analiz etmesini ve en doğru şekilde değerlendirmesini zorunlu hale getirmiştir (P 21, 2015).

Okul ve 21. Yüzyıl Becerileri

Tüm bunlar göstermektedir ki, okullar da kendini bu yeni becerilere hazırlamalıdır. Okullarda gerçekleşen eğitim etkinlikleri bir program kapsamında gerçekleşmektedir. 21.yüzyıl okullarında değişimin ilk adımı, o okullarda uygulanacak programlarda olacaktır. Okullarda uygulanan programlarda dört temel boyut olmalıdır. Bunlar; bilgi, beceri, karakter ve meta öğrenmedir (Fadel ve diğerleri, 2015). Okullarda dersler işlenirken bu dört boyut birbirine eklenmiş ve iç içe geçmiş bir şekilde işlenmelidir. Her derste bilgiler öğretilmeye çalışılırken, beceri de kazandırılmalı, öğrencilerin karakteri de daha nitelikli hale getirilmeye çalışılmalı ve üst öğrenme farkındalığı geliştirilmelidir.

Şekil – 2 21. yüzyıl eğitiminin boyutları (Fadel ve diğerleri, 2015)

21. yüzyıl becerileri Avustralya, Kanada, Finlandiya, Belçika, İrlanda, İtalya, Norveç, Yeni Zelanda gibi ülkelerin eğitim programlarında yer almaktadır. Türkiye’de ise 2004 yılında uygulamaya konan ilköğretim programlarında tüm derslerde, ortak beceriler olarak eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme, iletişim, araştırma, problem çözme, karar verme, bilgi teknolojilerini kullanma, girişimcilik becerilerine yer verilmiştir (OECD, 2009: 24-26). Bu ortak beceriler, 21. yüzyıl becerileri kapsamındaki P 21 kuruluşunun bahsettiği beceriler ile örtüşmektedir.

Gelişmekte olan bir ülke olarak, bilgi çağına adapte olmak adına, 21. yüzyıl becerilerinin bireye kazandırılabilmesi için etkinliklerin yapıldığı ortamların uygun hale getirilmesi elzemdir. Geleneksel sınıflar öğrencilerin rahat hareketine fırsat vermeyen, adeta bireyleri robotlaştırmaya yönelik oluşturulmuş sanayi toplumu düzeninden kalma, bilginin aktarıldığı ve öğrencinin pasif olarak özümsediği, ezberci eğitim anlayışına uygun olan ortamlardır. Öğretime başlamadan önce bu sınıfların yapılacak etkinliklere göre düzenlenebilir şekilde oluşturulması gereklidir. Eğitici drama, istasyon, eğitsel oyun vb. yöntem ve tekniklerin uygulanmasına imkân sağlayan, öğrencilerin aktif olabilecekleri, hareket etmelerine engel teşkil etmeyecek şekilde sınıf ortamları ayarlanmalıdır. Buna ek olarak, eğitim ortamının teknolojik alt yapısı sağlanmalı, öğrencinin araştırma ve sorgulama becerilerinin sınıf düzeyinde kazandırılmasını sağlayacak tedbirler alınmalıdır. Sınıf, araştırma yapılacak mobil cihazlar ve kitaplarla donatılmalıdır. Öğrencinin araştırma yapması için ilgili kaynakların kullanılmasıyla alakalı kılavuz öğretmenler yardımcı olmalıdır. Bu koşulların sağlandığı, öğrencilerin aktif olarak kendi öğrenmelerini gerçekleştirebilecek özelleştirilmiş ortamların sayısı, tüm dünyada artmaktadır (Kırtak Ad, 2017). Bu ortamlara aktif öğrenme sınıfları, zenginleştirilmiş kütüphaneler, atölyeler ve modern laboratuvarlar örnek verilebilir(Çolak, 2018: 32-33).

Son dönemde, Endüstri 4.0 ve bununla birlikte gelişen Eğitim 4.0 çerçevesinde, ülkemiz Milli Eğitim müfredatına 21. Yüzyıl becerilerinin kazandırılmasına yönelik çalışmaların gerçekleştirilmiş olması önemli bir adımdır. Bu becerilere yönelik eğitimlerin verileceği ortamların da öğrencilerde hedeflenen kazanımlara ulaşmaya uygun, çağdaş öğrenme ortamlarına uygun hale getirilmesi gerektiği açıktır. Bu sayede, Eğitim 4.0 tam anlamıyla uygulanmaya başlayacak ve bu eğitimi alacak çocuk ve gençlerin çağın ilerleyişini yakalaması sağlanabilecektir.

Onur AĞAOĞLU

Kaynakça

  • Çolak, M. (2018).  Ortaokul Fen Bilimleri dersinin 21.yüzyıl becerilerini kazandırmadaki etkililiğine ilişkin öğretmen görüşleri (Kayseri İli örneği), Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı, Kayseri.
  • Ekici, G., Abide, Ö. F., Canbolat, Y. ve Öztürk, A. (2017). 21.yüzyıl becerilerine ait veri kaynaklarının analizi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 6(Özel Sayı 1), 124-134.
  • Fadel, C., Bialik, M. and Trilling, B. (2015). Four dimension education. The competence learner need to succeed. Boston: The Center For Curriculum Redesign.
  • Kırtak Ad, V. N. (2017). Tam stüdyo modelinin Fen Bilgisi öğretmen adaylarının kavramsal anlamaları ile sosyal duygusal öğrenme, sorgulama ve bilimsel süreç becerilerine etkisi: Akışkanlar mekaniği örneği. Doktora Tezi, Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir.
  • Organisation for Economic Co-operation and Development. (OECD). (2009). 21 st century skills and competences for new millennium learners in OECD countries. Education Working Papers, 41.
  • Partnership for 21st Century Learning (2015). P21 Framework Definitions. http://www.p21.org/our-work/p21-framework  adresinden 12.01.2019 tarihinde indirildi.
  • Türkiye Zekâ Vakfı. (2017). Bilim İnsanlarının Başarısız Okul Hayatları. https://www.tzv.org.tr/#/haber/516  Erişim Tarihi: 19.01.2019.
  • Yılmaz, E. (2016). 21. yüzyıl becerileri kapsamında dönüşen okul paradigması. Eğitim Bilimlerinden Yansımalar, Konya: Çizgi Kitabevi, s. 5-16.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Popüler Yazılarımız

Etkili Öğrenme Ortamı

Öğrenme, bireyin hayatı boyunca devam ettirdiği bir süreçtir. Öğrenme sadece okul içinde, dört duvar arasında değil, hayatın her alanında ve anında olağan bir durumdur.

STEM Nedir ? Ne Değildir?