İnternetin Karanlık Yüzü: Derin Ağ

Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı değişimin merkezinde yer alan internet teknolojileri, günlük hayatta birçok değişimi de beraberinde getirmiştir. Evden çıkmadan alışveriş yapabilme, bankaya gitmeden ödeme yapabilme, okula gitmeden verilen dersleri alabilme, işe gitmeden toplantı yapabilme, devlet dairesine gitmeden resmî birçok işlemi gerçekleştirebilme gibi faaliyetler günümüzde internet teknolojileri sayesinde yapılabilir olmuştur.

Hızla artan kullanımı ile birlikte internet, artık tüm dünyayı örümcek ağı gibi saran ve birbirine bağlayan bir ağa dönüşmüştür. Bu açıdan köklü bir toplumsal değişim yaşanmasına sebep olan internet, insanların yaygın olarak kullandığı en temel araçlardan biri haline gelmiştir (Fırat ve Keskin, 2015: 91). Öyle ki We Are Social ve Hootsuite’nin 2018 Dünya Dijital Raporlarına göre dünya üzerinde yaklaşık 4 milyar insan internet kullanıcısı iken yaklaşık 3 milyar insan da aynı zamanda sosyal medya kullanıcısıdır. Aynı rapora göre, Türkiye’de ise 81 milyonluk ülke nüfusunun 54 milyonu internet kullanıcısı iken bunların 51 milyonu aynı zamanda sosyal medya kullanıcısıdır. Bu veriler ışığında, internet ve sosyal medya gerek ülkemizde gerekse dünyada en etkin kullanılan iletişim araçlarının başında gelmektedir. Böylesine yoğun bir kullanıma sahip olan internet ve sosyal medya şüphesiz tüm dünyanın kapılarını açarak bir tıkla dünyanın her yerindeki bilgi, belge, ürün, kurum veya kişiye anlık olarak ulaşılmasına imkân sağlamaktadır. Başka bir ifade ile internet, kullanıcılarının tüm dünya ile etkileşimde olmasına fırsat vermektedir. Buna karşın, birçok kolaylığı sunan ve insan hayatının merkezinde yer alan internet, aynı zamanda, birçok riski ve tehlikeyi de beraberinde getirmektedir (Darı, 2018: 4282).

Bu amaçla, internet kullanıcılarını bu zararlı içeriklerden korumak isteyen devletler sakıncalı gördükleri içeriklere karşı bir takım yasak ve sansürler uygulamışlardır. Ancak bu kısıtlamalar, olumsuz içerikleri ortadan kaldırmak yerine onları yer altına itmiştir. İşte böyle bir ortamda devletin kısıtlama ve denetiminden kurtulmak isteyen birçok yasa dışı sayfa, denetim ve kontrolün olmadığı “Derin Ağ” adı verilen internetin karanlık sokaklarını kendilerine mesken tutmuşlardır.

Günlük hayatta kullanılan Google Chrome, Internet Explorer, Edge, Firefox gibi popüler web tarayıcıları vasıtasıyla erişim sağlanan internet, aslında var olan internetin görünen çok küçük bir kısmını oluşturmaktadır. Nitekim günlük hayatta kullanılan web tarayıcıları ile ulaşılamayan ancak kendine özgü yazılımlar ile ulaşılabilen internetin görünmeyen derinliklerinde çok daha büyük bir dünya bulunmaktadır. Bu kapsamda “buz dağı”na benzetilen ve son yıllarda “Deep Web” olarak adlandırılan “Derin Ağ”, adeta internetin karanlık dünyası konumundadır. Oldukça karanlık ve gizemli bir dünya olan bu Derin Ağ, temelde sadece yasa dışı içeriklere sahip olmamakla birlikte gizli ve karanlık yapısı nedeniyle yasa dışı kişi ve kurumların yoğun olarak bulundukları bir alan halini almıştır. Böylece, sahip olduğu içerikler bakımından daha çok yasal olmayan faaliyetlerin bulunduğu bu dünya, internetin “gayrimeşru alem”i haline gelmiştir.

Derin Ağ, aslında buz dağının görünmeyen kısmını temsil etmektedir. Bu ağlar, genel itibariyle yasa dışı içeriklere sahip olsa da tamamen yasa dışı olduğunu söylemek imkânsızdır. Zira 111 GB’lık dünyanın en büyük kütüphanesi olan “Tor Library” bu ağ içerisinde yer almaktadır. Fakat bu kütüphane içerisinde yer alan kaynaklarında yasal olma mecburiyeti bulunmamaktadır (Yeşilyurt, 2015).

Günümüzde insanlar, internetin görünen yüzü olan ve günlük hayatta sıklıkla kullanılan Google, Yahoo, Yandex vb. gibi arama motorları ile neredeyse her türlü bilgiye ulaşabileceğini düşünmektedir. Ancak Derin Ağ, bilinen arama motorlarının ulaşamadığı ve onların ulaştığı bilgiden çok daha fazlasını içerisinde barındıran bir ağ yapısı olarak ortaya çıkmaktadır (Çelik, 2017: 151).

Günlük hayatta kullanılan ağların, tahmini olarak, dünya çapındaki web sayfalarının sadece % 4’ünü temsil ettiği düşünülmektedir. Sayfaların geri kalan %96’sı gibi çok büyük bir kısmı ise “Görünmez İnternet”, “Görünmez Web” veya “Derin Ağ” olarak adlandırılan ağlar içerisinde yer almaktadır. Google gibi arama motorları tarafından ulaşılamayan ve kullanılan internetten 500 kat daha büyük olan bu sayfalar, internetin görünmeyen derin kısmını oluşturmaktadır (Epstein, 2014).

Bu gizemli dünyaya günlük hayatta kullanılan sıradan web tarayıcıları ile ulaşmak mümkün değildir. Çünkü burada yer alan sayfalar bilinen web adresleri gibi kodlanmamakta “.onion” uzantılı farklı url adresleri kullanmaktadır. Bu sebeple, internetin bu derin dünyasına girmek için TOR adı verilen belli özel yazılımlar kullanmak gerekir. Açılımı “The Onion Routing” olan TOR yazılımı, kullanıcıların konumlarını sürekli olarak değiştirerek ve onları farklı ülkelerden giriş yapıyormuş gibi göstererek kimliklerini gizlemektedir. Böylece bu yazılım sayesinde kullanıcılar, kimliklerini gizleyerek yasaklanmış, engellenmiş, sansürlenmiş veya erişimi mümkün olmayan binlerce sayfaya giriş yapabilmektedir. Bu bakımdan TOR aslında kullanıcılara derin internetin kapılarını açacak bir anahtar görevi görmektedir. Ancak Derin Ağ’da arama motoru olmadığı için girilen sayfaların linklerini bilmek gerekmektedir. Bunun için, TOR tarayıcısına giriş yapıldığında karşınıza bir rehber olarak Hiddenwiki (Gizlenmiş Wiki) çıkacaktır. Bu sayfa üzerinde Derin Ağ ve buradaki sayfalar hakkında bilgiye ulaşmak mümkündür (Çakıcılar, 2017).

Bahsedilenlerden hareketle interneti; Yüzey Ağ, Derin Ağ, Charter, Closed Shell System(Kapalı Sistem) ve Karanlık Ağ olmak üzere beş katmana ayırmak mümkündür. Yüzey Ağ, çoğu insanın etkileşime girdiği günlük olarak kullanılan ağı ifade ederken, Derin Ağ arama motorları ile ulaşılamayan birçok özel veya resmi gizli kaydın tutulduğu ağları ifade etmektedir. İfade edildiğine göre; hacklenmiş sunucu verileri, veri tüccarları, gizli devlet dokümanları, wikileaks belgeleri, casuslarca satılan devlet sırları, terör örgütleri ile ilgili belge ve bilgiler, istihbarat bilgileri, yasal olmayan bilimsel çalışma ve araştırmalar, profesyonel gerçek hackerlar, Microsoft’un gizli ağ bilgileri ve buna benzer pek çok site burada yer almaktadır (Santos, 2017).

Charter katmanı ise iki grupta incelenebilir. TOR kullanarak giriş yapılabilen ilk aşamada Hiddenwiki gibi diğer dizin siteleri üstünden ulaşılamayan sitelere ulaşım sağlanır. Bu tür sitelerin içerikleri iddia edilenlere göre; şirketlerin piyasa bilgileri ve gizli belgeleri, silah kaçakçıları, yayımlanması yasak filmler, videolar, kitaplar ve müzikler, yüksek dereceli casuslar, gizli ses kayıtları, paralı askerler, ordular, özel timler, kara kutular, insan ticareti, uyuşturucu ticareti, yasak kimyasal ve ilaç ticareti gibidir. Buradan sonra artık TOR Browser da işe yaramamaktadır. Bu aşamadan sonra erişim sağlamak için bir web tarayıcısı değil, özel bazı cihazlar gerektiren kapalı sistemler gerekmektedir.
(http://www.on5yirmi5.com/haber/bilim-teknoloji/internet/206300/deep-web-ve-dark-web-nedirnasil-girilir.html).

Kapalı sistem katmanında sitelerin uzantıları “.clos” şeklindedir. Wikileaks belgeleri bu seviyeden çıkmış belgelerdir ve bu belgelerin kapalı sistemde toplanıp düzenlendiği, daha sonra da üst katmanlara ulaştırıldığı belirtilmektedir. Wikileaks’in kurucusu olan Julian Assange, Derin ve Karanlık Ağ için önemli bir isimdir.
(http://www.on5yirmi5.com/haber/bilim-teknoloji/internet/206300/deep-web-ve-dark-web-nedirnasil-girilir.html).

Karanlık ağ ise tamamen yasadışı bir ortam olarak uyuşturucu, kaçakçılık olmak üzere birçok gayrimeşru faaliyetin yürütüldüğü ağı ifade etmektedir (Santos, 2017).

Şüphesiz son derece büyük bir yasa dışı ticaretin döndüğü bu karanlık dünyada alışverişin neyle yapıldığı en çok merak edilen konulardan biri olmaktadır. Öyle ki bu karanlık dünyada yürütülen ticari faaliyetlerin hiçbirinde para veya kredi kartı kullanılmamaktadır. Zira bu karanlık dünyanın para birimi son günlerde sıklıkla ifade edilen ve kripto para olarak bilinen Bitcoin’dir. Bu bağlamda Derin Ağ içerisinde yapılan işlemlerin parasal karşılığı diğer bir ifadeyle internetin karanlık dünyasının para birimi Bitcoin’dir (Yeşilyurt, 2015).

Tüm bu bahsedilenlere karşın unutmamak gerekir ki, her yasa dışı faaliyet gibi burada gerçekleştirilen yasa dışı faaliyetler de polis ve istihbaratın yoğun bir şekilde takibi altındadır. Bu sebeple, yasal kullanımlarda sorun çıkarmasa dahi sayfalar üzerindeki yasa dışı faaliyetlere veya içeriklere ulaşıldığı anda güvenlik güçlerinin takibine takılmak ve suç unsuru taşıyan bir eylemde tespit edilmek mümkün olabilecektir (Darı, 208: 4284).

Bununla birlikte, Derin Ağ’ın iyi/kötü, faydalı/zararlı olup olmadığı aslında direkt olarak kullanıcıların kullanım amaçları ile ilgilidir. Nitekim Derin Ağ, içerisinde yasa dışı içeriklerin çoğunlukta olduğu bir yapı olmasına karşın, yasal içeriklerin de bulunduğu büyük bir sistemdir. Bu amaçla Derin Ağ, yasal amaçlar doğrultusunda kullanıldığında birçok fayda sağlarken, kanun dışı kullanımlarda birçok tehlikeyi ve riski beraberinde getirecektir.

Özetle, hayatın merkezi konumunda olan internet, sunduğu kolaylıklar ve imkânlar ile hayatı iyi yönde değiştirebileceği gibi, aynı zamanda, kötü yönde de değiştirebilecek güce sahiptir. Bu sebeple, internet kullanımında neyin doğru neyin yanlış olduğunu bilmek ve bu bilgiler ışığında bilinçli bir internet kullanıcısı olmak, kullanıcılar açısından koruyucu bir kalkan olacaktır.

Bahsedilen bu karanlık dünya, özellikle çocuklar ve gençler açısından büyük bir risk taşımaktadır. Buradan hareketle, gençlerin ve ailelerin internet kullanımı ve internetin tehlikeleri konusunda bilinçlendirilmeleri hayati önem taşımaktadır. Aksi takdirde, bu karanlık dünya, telafisi mümkün olmayan sonuçların ortaya çıkmasına sebep olabilecektir. Bu tehlikelerden korunmanın yolu interneti tanımak ve doğru kullanmaktır. Bu bağlamda, öğretmen ve ailelerin, kendilerini ve çocukları gerçek hayatta yasa dışı yapılardan uzak tuttukları gibi, sanal âlemde de aynı duyarlılıkla hareket etmeleri gerekmektedir.

Kaynakça

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Popüler Yazılarımız

Üstün Zekalı Çocuklarda Stresin Stresini Bir Başka Stres ile Yok Etmek

Stres, birçok insanda olumsuz etkilere neden olur? Ancak, belli düzeyde stresin olması gerektiği uzmanlar tarafından söylenir. Evet vücudumuzdaki kaslara da baktığımızda belli düzeyde gerilmişlerdir....