STEAM: Tanımı, Önemi, Kazanımları ve İşleyişi

Bireylere eğitim aracılığıyla kazandırılması amaçlanan özellikler ve bunların nasıl bir eğitim ortamında sunulması gerektiği yaşanan dönemin ihtiyaçlarına göre farklılıklar gösterir. Günümüzde bireylerden kendi öğrenme sorumluluklarını alma, düşünme, sorgulama, öğrendiklerini beceriye dönüştürüp günlük yaşam durumlarına uyarlama, olayları analiz etme, özgün bağlantılar kurma, sonuçları bilimsel veriler ışığında yorumlama, işbirliği yapma, teknolojinin imkanlarını amaca uygun ve etkin olarak kullanma gibi etkileşimli becerilere sahip olmaları beklenmektedir. İçinde yaratıcılık ve entelektüel merak, eleştirel düşünme, bilgi ve medya okuryazarlığı, işbirliği, problemi tanımlama, çözümleme, öz yönelim, girişimcilik, esneklik, kültürler arası etkileşim, sosyal sorumluluk boyutları bulunan beceriler, eğitim bilimciler tarafından 21. yüzyıl becerileri olarak tanımlanmaktadır (Ananiadou, Claro, 2009; Rotherham, Willingham, 2010).

Günümüz dünyasında fen, teknoloji, mühendislik ve matematik gibi alanlarda düşünüp üretebilen, sorgulama ve yaratıcılık yeteneğine sahip kişilere olan ihtiyaç giderek büyümektedir. Bu nedenle bu sahalarda öğretme-öğrenme süreçlerine yönelik uygulanan programlarda yeniliğe ve farklılığa gidilmesi gerekmektedir. Bu uygulamalara verilebilecek en iyi örnek STEM eğitimleri ve uygulamaları olmaktadır (Akbaba, 2017: 6).

Fen, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik disiplinlerinin İngilizce kısaltması olan STEM (Science, Technology, Engineering and Mathematics), 2001 yılında, Amerika Ulusal Bilim Vakfı (NSF)’nda eğitim ve insan kaynakları müdürü olan Dr. Judith Ramaley tarafından ortaya konmuştur (Chute, 2009). NSF fen, teknoloji, mühendislik ve matematik disiplinlerinin bütünleştirilmesini STEM olarak adlandıran ilk kurum olmuştur (Sanders, 2009). Mevcut eğitim sistemleri; ekonomik rekabet, sürekli büyüyen teknolojiler, çok miktarda bilgi ve 21. yüzyılın diğer kaygılarıyla baş edebilmek için etkili öğretim ve öğrenme yaklaşımları sağlamayı amaçlamaktadır (Wells, 2008).

STEM eğitimi, günümüz eğitimindeki gelişmeler arasında çok önemli bir konuma sahiptir (Kuenzi, 2008). STEM eğitimi, STEM disiplinlerine daha iyi hazırlanarak STEM mesleklerine yönelecek ortaöğretim mezunu öğrenci sayısının artması için disiplinler arası bir yaklaşımı vurgular. Bu durum STEM kısaltmasının, birbiriyle bütünleştirilmiş dört disiplinin adlandırılmasından çok daha fazlası olduğunu göstermektedir (Ostler, 2012).

STEM eğitimi için araştırma ve uygulama sonuçları gün geçtikçe gelişirken farklı tanımlar ve yaklaşımlar ortaya çıkmaktadır. STEM eğitimi esas olarak, okul öncesi eğitimden üniversite eğitimine disiplinler arası doğasıyla ayırt edilen bir eğitim yaklaşımı olarak tanımlanmaktadır (Gonzalez ve Kuenzi, 2012). Ayrıca STEM eğitimi, çağdaş bilgi, nitelikli yaşam becerileri ve gelişmiş düşünceyi destekleyerek kaliteli eğitim imkânı sağlamaktadır (Yıldırım ve Altun, 2015).

STEM eğitiminin amaçları şu şekilde ifade edilebilir;

  1. Bilim Okuryazarlığı: Doğal dünyayı anlamak için bilimsel bilgiyi ve süreci kullanabilmenin yanı sıra doğal dünyayı ilgilendiren tartışmalara katılabilme becerisini ifade eder.
  2. Teknoloji Okuryazarlığı: Öğrencilerin yeni teknolojilerin nasıl kullanıldığını bilmesi, yeni teknolojilerin nasıl geliştirildiğini anlaması ve yeni teknolojilerin dünyayı nasıl etkilediğini analiz edebilme becerilerini kazanması gerektiğini ifade eder.
  3. Mühendislik Okuryazarlığı: Bütünleştirilmiş ve disiplinler arası yaklaşım tarzı ile proje tabanlı dersleri kullanarak mühendislik tasarım süreci yoluyla teknolojilerin nasıl geliştirildiğini anlamayı ifade eder.
  4. Matematik Okuryazarlığı: Matematiksel problemleri ortaya çıkararak, formüle ederek, çözerek ve sonuçları yorumlayarak analiz, akıl yürütme ve fikirleri etkili biçimde ifade etme becerilerini ifade eder (Armknecht, 2015; Thomasian, 2011).

STEAM Eğitimi

Sanat, insanlar tarafından kullanılan sözlü iletişim araçlarından daha önce var olmuştur. Sanat; tarih, insan ve doğa hakkında insanlara bilgiler iletir ve onlarla iletişim kurar. İnsan zihninde yorumlanan duygular maddeyle, ses ve sözlerle şekillenerek bir taş yığını anlamlı bir nesneye, notalar güzel bir müziğe, çeşitli boyalar güzel bir resme dönüşür ve sanatsal bir yorum kazanır (Yılmaz, 2005).

Son zamanlarda ulusal örgütlerin politika yapıcıları ve eğitimcileri, sanat entegrasyonunu, sanat ve diğer sınıf becerileri veya konular arasında ilişki kurmak için sanat yoluyla öğrenme olarak tanımladıkları bir eğitim uygulamasını önemle vurgulamaktadır (Burnaford, 2007). Örneğin, 2013 yılında Ulusal Sanat Eğitimi Derneği (NAEA) sanat entegrasyonunu destekleme konusundaki tutumunu ilan etmiştir. NAEA, sanat bütünleşmesinin önemini çeşitli disiplinlerde daha derin bir anlayışla bilgi ve becerileri artırarak öğrencileri öğrenmeye teşvik eden ve onları motive etmek için kişisel bağlantıları geliştiren bir “felsefe, pedagoji ve metodoloji” olarak ele almaktadır  (NAEA, 2013).

STEAM eğitimi, STEM eğitimine sanat eklenerek uygulanan eğitim yaklaşımı olarak kabul edilmektedir. Bunun nedeni STEM tarafından vurgulanan mühendislik süreci eğitiminin, tasarım ve sanatsal ya da yaratıcı perspektif gerektirdiği iddiasıdır. Bu yaklaşım, sanat eğitimi ve etkin öğrenci katılımını, yaratıcı süreci ve STEAM’i yapmak için STEM eğitimine sanat (art) ekleyerek düşünmeyi tasarlama potansiyelini içerir. (Bequette ve Bequette, 2012).

STEAM eğitimi 2011 yılında kapsama giren ve yeni geliştirilen bir programdır. STEAM eğitiminin nihai amacı öğrencilerin problem çözme yeteneklerini ve fen ve teknolojiye olan ilgilerini teşvik etmektir. Bu doğrultuda Kore Bilim ve Teknoloji Bakanlığı STEAM eğitiminin ulusun fen ve teknoloji rekabetini geliştirmeye yardım edeceğini belirtmiştir (Maes, 2010).

Şekil 1. STEAM Eğitimi (Kaynak: Batı ve diğerleri, 2017: 96)

STEAM anlayışında teknolojinin vazgeçilmezi olan tasarım temelinde sanat olgusu vardır (Ayvacı ve Ayaydın, 2018). Bu doğrultuda sanat boyutunun da STEM’e dâhil edilerek ortaya çıkan STEAM eğitiminin öğrencilerde farklı kazanımların elde edilebileceğini öne süren Straus (2013) bu kazanımları; yaratıcılık, özgüven,  problem çözme, azim, odaklanma, sözel olmayan iletişim, yapıcı geri bildirim alma, işbirliği, özveri ve sorumluluk başlıkları altında toplamıştır.

STEAM eğitiminin gerçekleştirilebilmesi için yapılacak programlarda nelerin göz önüne alınması gerektiği oldukça önemli bir konudur. Park ve Ko (2012), STEAM eğitiminin içerik organizasyonunun oluşturulmasında yedi basamaktan bahseder;

  1. Var olan öğretim programları ile temel bilim, teknoloji matematik ve mühendislik alanları arasında çatışma yaratmadan ilişkilendirme, birleştirme ve kaynaştırma gereklidir. Buna ek olarak, bütünleştirilmiş ya da kaynaştırılmış düşünme faaliyetleri ayrı ayrı veya bütünleşik olarak STEAM eğitiminin her alanı için organize edilebilir.
  2. Yaratıcı bir STEAM eğitimi için bilim, teknoloji ve mühendislik alanlarına ilişkin çeşitli düşünme sistemlerinin tanıtılması gereklidir. Çeşitli yaratıcı düşünceler için, öğrencilerin temel bir bilimsel teorinin farklı teknolojilere nasıl uygulanabileceği ve bunların gerçek yaşamda mühendislik boyutu ile nasıl kullanılabileceğini öğrenmeleri önemlidir. Bu nedenle, STEAM alanları arasındaki ilişkiler ile eğitim ve uygulamalar arasındaki ilişkiler hayati önem taşımaktadır.
  3. Etkili ve yaratıcı bir eğitim için, öğretmenlerin yaratıcı araçlara ihtiyaçları vardır. Yaratıcı STEAM eğitiminde çeşitli yaratıcı yöntemler, yaratıcı öğrenme araçları ve yaratıcı deneyler geliştirilmesi çok önemlidir. Ancak son dönemlerde STEAM eğitimi dışında da “yaratıcı deney” çok yaygın kullanılmaktadır. Bunun STEAM ile bütünleştirilmesi önemlidir.
  4. STEAM eğitimindeki temel noktalardan biri “büyük resmi görme” yeteneğinin ya da “ağaçlar ile birlikte ormanı görme” yeteneğinin geliştirilmesidir.
  5. Teknolojik dünyanın hızlı değişiminde bilim, teknoloji ve mühendislik eğitimi, eğitimin felsefi ve insanın psikolojik yapısı göz ardı edildiğinde oldukça mekanik ve anlamsız olabilir. Bu nedenle STEAM eğitiminin en önemli faktörlerinden biri değişen teknolojilere hızlı cevap verebilen, zamana uygun (uyabilen) bir eğitim sistemi olmalıdır.
  6. STEAM eğitimi bilim, teknoloji ve mühendisliğin yanı sıra politika, çevre, toplum, ekonomi temeline dayanarak sistematik bir şekilde geleceği kestirebilen pratik ve gerçekçi bir eğitim sistemi olmalı ve bütünleşik düşünme sistemleri ve yaratıcılık ile değerleri takip etmelidir.
  7. Mühendislikte bütüncül tasarım kavramı, STEAM eğitiminde önemli bir dönüm noktası olabilir. Bütüncül tasarım kavramı, yalnızca geleceğin bilim insanlarını ve mühendislerini yetiştirmekle kalmayarak bilim, teknoloji ve mühendislik alanlarında sistematik deney becerilerinin yanı sıra öğrenciler arasında etik olma, sosyallik, birlikte çalışma, liderlik, anlayışlı olma ve iletişim becerilerini besleyerek geleceğin politikacılarını ve sosyal liderlerini yetiştirmeyi amaçlamalıdır.

STEAM konusunda dünya genelinde yapılan çalışmalar incelendiğinde eğitime, öğrencilerin gelişimine yararları hakkında olumlu sonuçlara ulaşıldığı gözlenmiştir.

Cho ve Lee (2013), ilköğretim altıncı sınıf öğrencilerinin yaratıcılıklarına (yaratıcı problem çözme ve yaratıcı kişilik) ve öğrenmelerine olan etkisini incelemek amacıyla STEAM eğitimi temelinde ders planları hazırlamışlardır. Hazırlanan bu ders planları öğrencilerin yaratıcı tasarımlar yapmalarına yardımcı olmak üzere geliştirilmiştir. Çalışmaya katılan iki ayrı altıncı sınıf şubesi haftada bir gün 45 dakika olmak üzere toplam sekiz hafta boyunca aynı öğretmenle ders işlemiştir. STEAM eğitiminden önce ve sonra öğrencilerin yaratıcı problem çözme, yaratıcı kişilik ve öğrenme düzeyleri ölçülmüştür. Yapılan bu çalışma, öğrencilerin STEAM eğitimi temelinde geliştirilen ders planları ile yaratıcılıklarının (yaratıcı problem çözme ve yaratıcı kişilik) ve öğrenme düzeylerinin geliştiğini göstermiştir.

Birçok STEM çalışmasının merkezinde insan olmasına rağmen, insanın yaratıcı kişiliğinin vurgulanmaması önemli bir eksiklik olarak görülmektedir. Bu nedenle, özellikle uzak doğu ülkeleri STEM modeline sanat boyutunu eklemeyi uygun görmüşlerdir. Böylece sanat boyutu ile ele alınan modelin bilişim teknolojileri ile harmanlanmasının modelin toplumsal çıktıları açısından faydalı sonuçlar ortaya çıkarması beklenmektedir. Ayrıca STEM’e sanat boyutunun eklenmesinin diğer bir nedeni de sanatın tasarım ve ergonomi kavramlarıyla çok yakından ilişkili olmasıdır. Örneğin aynı probleme çözüm gerektiren veya aynı ihtiyaca cevap veren birkaç üründen hangisinin toplum tarafından daha çok tercih edileceği noktasında, söz konusu ürünlerin bu özellikleri belirleyici olacaktır.

STEAM yirmi birinci yüzyılda küresel pazarda rekabet gücünün arttırılması için gerekli olan yaratıcı ve yenilikçi bireylerin yetiştirilmesine olanak sağlayabilir (Rabalais, 2014). Yeni nesiller ancak STEAM alanlarında ve 21. yüzyıl becerilerinde okuryazarlığı geliştirildikleri takdirde bilinçli kararlar verecek ve ülkelerinin geleceğini etkileyeceklerdir (Figliano, 2007).

Bu sebeple, okul öncesinden lisans mezuniyetine kadar eğitim almakta olan tüm öğrencilere, seviyelerine uygun STEAM etkinlikleri hazırlamak, uygulamak, bu süreçleri gözlemlemek ve değerlendirmek öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerindeki gelişimleri açısından son derece önemli olacaktır. Bu noktada başrol öğretmenlerdedir. Yukarıda bahsedilen çalışmalar; çağdaş, yeniliklere açık, kendini geliştirebilen, araştırmacı, sorgulayan, yaratıcı, vizyon sahibi öğretmenler ile gerçekleştirilebilir. Bunun için üniversitelerin eğitim fakültelerinde gerekli eğitimlerin verilmesi, eğitim kurumlarının malzeme ve materyal anlamında donatılması, öğrenci ve velilerin ise eğitim-öğretimin başından itibaren verilecek olan bu eğitimler ile ilgili bilgilendirilmesi faydalı olacaktır.

Bu sayede, 21. yüzyılda bilimsel, sanatsal, kültürel ve ekonomik açılardan gelişen bir ülke olma yolunda önemli bir yol alınmış olacaktır.

Kaynaklar

  • Akbaba, C. (2017). Okullarda Maker ve STEAM eğitimi hareketlerinin incelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Edirne.
  • Ananiadou, K. & M. Claro (2009), “21st Century Skills and Competences for New Millennium Learners in OECD Countries”, OECD Education Working Papers, No. 41, OECD Publishing, Paris.DOI: http://dx.doi.org/10.1787/218525261154
  • Armknecht, M. P. (2015). Case study on the efficacy of an elementary STEAM laboratory school. A Dissertation submitted to the Education Faculty of Lindenwood University in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Education School of Education.
  • Ayvacı, H. Ş. ve Ayaydın, A. (2018). Bilim, Teknoloji, Mühendislik, Sanat ve Matematik (STEAM). (Ed. S. Çepni) (2. Baskı). 115-136. Ankara PegemA Yayıncılık
  • Batı, K., Çalışkan, İ. ve Yetişir, M.İ. (2017). “Fen eğitiminde bilgi işlemsel düşünme ve bütünleştirilmiş alanlar yaklaşımı (STEAM)”. PAU Eğitim Fakültesi Dergisi, 41: 91-103.
  • Bequette, J. W., ve Bequette, M. B. (2012). “A place for art and design education in the STEM conversation”. Art Education, 65(2), 40–47.
  • Burnaford, G. (2007). “Arts Integration Frameworks, Research Practice”. Washington, DC: Arts Education Partnership.
  • Cho, B. ve Lee, J. (2013). The effects of creativity and flow on learning through the STEAM education on elementary school contexts. Paper presented at the International Conference of Educational Technology, Sejong University, South Korea.
  • Chute, E. (2009). STEM education is branching out: Focus shifts from making science, math accessible to more than just brightest. Pittsburg Post-Gazette. Web: http://www.post-gazette.com/news/education/2009/02/10/STEM-education-is-branchingout/stories/200902100165 adresinden 16.05.2019 tarihinde indirilmiştir.
  • Figliano, F. (2007). Strategies for integrating STEM content: A pilot case study (unpublished master thesis). Virginia Polytechnic Institute and State University, Blacksburg, Virginia.
  • Gonzalez, H. B. ve Kuenzi, J. J. (2012). Science, technology, engineering, and mathematics (STEM) education: (CRS Report No. R42642). Congressional Research Service website: https://fas.org/sgp/crs/misc/R42642.pdf  adresinden 16.05.2019 tarihinde indirilmiştir.
  • Kuenzi, J. J. (2008). Science, technology, engineering, and mathematics (STEM) education: Background, federal policy, and legislative action [Report for Congress]. Web: http://www.fas.org/sgp/crs/misc/RL33434.pdf adresinden 15.05.2019 tarihinde indirilmiştir.
  • Ostler, E. (2012). “21st Century STEM Education: A Tactical Model for Long-Range Success”. International Journal of Applied Science and Technology, 2(1): 28-33.
  • Park, N., ve Ko, Y. (2012). Computer Education’s Teaching-Learning Methods Using Educational Programming Language Based on STEAM Education, In: Park, J., Zomaya, A., Yeo, S., et al (eds.), 2012; vol. 7513:320-327.
  • Rabalais, M. E. (2014). STEAM: A National Study of the Integration of the Arts into STEM Instruction and its Impact on Student Achievement. A Dissertation Presented to the Graduate Faculty of the University of Louisiana Lafayette In Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree Doctor of Education.
  • Rotherham, A. J. ve Willingham, D. T. (2010). “21st-century skills, not new, but worthy challenge”. American Educator, Spring 2010, 17-20.
  • Sanders, M. (2009). “Stem, stem education, stemmania”. The Technology Teacher, 68(4), 20–26.
  • Straus, V. (2013). Top 10 skills children learn from the arts.  https://www.oaea.org/assets/PR/top%2010%20skills%20children%20learn%20from%20the%20arts.pdf adresinden 13.05.2019 tarihinde indirilmiştir.
  • Thomasian, J. (2011). “Building a science, technology, engineering, and math education agenda: An update of state actions”. Washington, DC: National Governors Association (NGA), Center for Best Practices. Retrieved from http://www.nga.org/files/live/sites/NGA/files/pdf/1112STEMGUIDE.PDF adresinden 12.05.2019 tarihinde indirilmiştir.
  • Wells, J. G. (2008). “STEM education: The potential of technology education”. In 95th Mississippi Valley Technology Teacher Education Conference, St. Louis, MO (Vol. 41).
  • Yıldırım, B. ve Altun, Y. (2015). “STEM eğitim ve mühendislik uygulamalarının fen bilgisi laboratuvar dersindeki etkilerinin incelenmesi”. El-Cezeri Journal of Science and Engineering, 2(2), 28–40.
  • Yılmaz, M. (2005). Görsel Sanatlar Eğitiminde Uygulamalar. Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Popüler Yazılarımız

Etkili Öğrenme Ortamı

Öğrenme, bireyin hayatı boyunca devam ettirdiği bir süreçtir. Öğrenme sadece okul içinde, dört duvar arasında değil, hayatın her alanında ve anında olağan bir durumdur.

STEM Nedir ? Ne Değildir?