Üstün Yetenekli Çocuk Ailesi Olmak

Büyük emeklerle ve talihinizle başlayan bir ilişkinin sonucu evlilik kararı verdiniz. Ardından mutlu evliliğinizin harika bir meyvesi çocuğunuz oldu. Bir de baktınız çocuğunuz farklı diğer çocuklardan. Üstün zekâlılık belirtileri karşımıza çıktı. Araştırmalar, çabalar vs. neyse. Hanna David hocamızın (üstün yeteneklilere rehberlik alanında uzman) makalesinde anlattığı gibi kendisine gelen aileler “Çocuğum mutlu olsun yeter” diyerek geliyor. Siz de bu soruyu sormaya başladınız.

Acaba mutluluk nedir? Mutlu üz çocuk nasıl bir ailede yetişir?

Peki biz anne ve babalar olarak nasıl bir rol üstlenmeliyiz? gibi birçok soru aklına geldi.

Bu konuyu yazmak istedim baya bir zamandır. Ancak şimdi hazır hissettim kendimi. Üstün yetenekli çocuğu olan ailelerin IQ ‘larının yüksek olması büyük olasılıktır. Bu durum onların da çok araştıran, ince düşünen, eğitime ve okumaya önem veren, detaycı bireyler olmalarını sağlıyor. Genelde gördüğüm bu şekildedir. Anne de baba da her şeyi bilir (!). Evet araştırırlar. Ancak ya görüşleri farklı ise. Çık bakalım işin içinden. Bu konulara aşağıda gireceğim ancak öncelikle öncelikli ilkelerde başlayayım.

Birbirinize yeniden ve derinden aşık olunuz.

Anne babaların birbirini çok sevmesi önemlidir. Şimdi manzara daha da değişik. Karşımızda üstün yetenekli bir çocuğumuz var ve bencilliklerimiz bir kenara, onun gelişimi için biraz çaba harcamalıyız. Biz olabilmenin en ve ilk şartı derinden sevmektir. Sevgi içinde kaybolmaktır. O derin aşk istidadı üstün yetenekli çocuğu olan ailelerde çok fazladır. Devlerin aşkı gibidir.

Çocuğunuz karşısında tek vücut hareket edin

Şimdi artık konuşma zamanı geldi. Baba ve anne rolleri ile çocuklarımızın karşısında bilhassa örnek rol modeller olmak, çocuklarımızın disipline olması için “bir” olmak zamanı. Hayat şartları zor. Babalar çoğunlukla, anneler de çalışmak borçları ödemek, yükselmek-terfi etmek zorundalar. Ya da zorunda hissediyorlar kendilerini. Bu gerçekten çok anlamını bilemediğimiz şeyler. Acaba daha kanaatkar olsak nasıl olurdu? Hırs varsa eğer bu bir zehir gibi kendi vücudumuzu zehirlediği gibi ailemizi de zehirliyor. Yıllarca otistik çocuklarla çalışan bir özel eğitimci,  bu otistik çocukların ailelerinin çoğu hırslı insanlar demişti. Bu bir gözlemdir sadece. Bilimsel bir bilgi değil. Ancak otizm ile ilgili ilk çalışmaların yapıldığı zamanlarda “buzdolabı” benzetmesi ailelere yapılmış. İlgisizlikten kaynaklandığı düşünülmüş. Bunun bir yanlış inanış olduğunu biliyoruz. Ancak anne ve babanın anne baba rollerini üzerlerinden attığı ailelerin çocuklarını çok gördüm. Çocuk otistik olmasa da otistik gibi bakışını kaçırıyor. Kendisinden başkasına bakmıyor. Aslında kendisi ile ilgilenmediğini düşündüğü ailesinden içine kapanarak intikam alıyor.

Bırakın bir haftasonu işi gücü ve eşinizle oturun ve masaya çocuğunuz için “bir” olarak hareket etme kararını alınız. Alınacak kararlarda “bir” olun, disipline etmede “bir” olun. Büyükanne-babaya karşı “bir” olarak hareket etme gibi bir çok kararı alın ve uygulayın.

Büyük anne-babayla sınırlı ziyaret

Çocuk yetiştirme ve disipline etme sürecinde üz çocuklarınızın büyük anne ve babaları ile ziyaretlerinizi sınırlı tutmak iyi olabilir. Bilhassa hafta içi misafir kabul etmeyin mümkünse. Akrabanız olsa bile kabul etmeyin. Hafta sonu ziyaretlerinizi yapın. Çocuğunuzun büyük anne ve babası ile kırmadan koyduğunuz kuralları ve kendilerinin çocuğunuza yaklaşımının aşırı olmamasını açıklayın kırmadan, üzmeden. Bu kolay değil tabi. Bir an için güldüm. Büyük anne ve babalar her şeye karışırlar tabi siz izin verirseniz. Ancak herkes sınırını bilmesi gerekiyor. Çocuk eğer şımartılırsa sizi oynatır. Burada anne ve baba karşılıklı kendi anne baba ve akrabalarına nasıl bir eğitim vereceklerinin çerçevesini çizmelidir.

Anne-Baba olmak çocuğun istediğini satın almak değildir

Babam beni seviyor benim istediğim şeyleri alıyor. Ya da anne. Baba ve anne ilkokula başlama ve 2-3 sınıflarında çocuğuna kendi hesabını tutma eğitimini vermelidir. Hatırlıyorum genelde zengin aileler çocukları için okul seçiminde karşıma geldiğinde, ekonomiklik gibi bir ölçütü hiç düşündün mü ? diye çocuğa söylediğimde garipçe bana bakıyor. Çünkü para ile derdi yok. Baba anne ben şu okula gideceğim. Tamam kızım-oğlum. Çok başarılı napalım hocam, dediğini yapıyoruz biz de” diyorlar. Baba ve anne evin giderleri ile ilgili hesaplamaları rol model olarak çocuk duyacak şekilde yapabilirler. Ya bu kadar mı bu ay? O zaman şunu ertelemeliyiz” gibi konuşmaları yaparak, beraberce bazen yapmak istedikleri ama ertelemeleri gereken şeylerin olabileceğini göstermelidirler. Ama egoistçe bir yaklaşım olursa işler değişir. Bu kısmı hiç konuşmayacağım, tartışmayı bir kenara bırakıp birbirimizi ortak fayda için anlamak önemli. Bu çocuğun gelişimi için de önemli.

Başka ailelerin çocukları ile asla karşılaştırma yapmayın

Bunları da çok görüyorum. Birisi bir şey desin hemen ağzı kapanmadan bizimki de şunu yaptı. Neyi yarıştırıyoruz ki. Elma ile armut yarıştırılır mı? Her şeyi ile tamamen farklı iki çocuk, şartlar, kültür, imkanlar vs. Karşılaştırma yaparak bir aile yarışının içine asla girmeyiniz. Maşallah deyin geçin. Tebrik edin, takdir edin. Sizin kendi çocuğunuz var ve onun gelişim hızı, başarıları ile tek amacınız o. Bir de şunu görüyorum. Çocuklarında sorunlar olan anne ya da babalar facebook gruplarında ya da birçok kişinin olduğu yerlerde açık açık konuşuyor.

Çocuğunuzun olumsuz yönlerini asla başkaları ile konuşmayın

Biz sanıyoruz ki duymuyor. Hatta bazen duysun da adam olsun, sözlerini de duyarak üzülüyorum. Bazen de çözüm ararken ona buna ya da yardım bulabileceğiniz kişilere yüksek sesle anlatmak durumu. Bu da doğru değil. Biraz sabırlı olunuz. Her şey yavaş yavaş düzelecektir. Puzzle’ın parçaları zor yerleşiyor olabilir. Buna fırsat verin. Baba konuşup anne susması ya da tam tersi de olabilir. Hep beraber aynı davranışı sergilemek için “bir” olarak hareket edin.

Evde bakıcı mümkün olduğu kadar az dursun

Bu bakıcı meselesi gerçekten sorun. Tamam bazen bir zorunluluk ama genelde sorun. Neden mi? Birincisi sizin evdeki rol modelliğiniz zarar görüyor. Birlikte vakit geçirme az oluyor. Evet biz vakit geçiriyoruz, bakıcı bize yemek yapıyor, kahve getiriyor, ne güzel oluyor. Güzel olan şu olabilirdi. Kızınızla/oğlunuzla birlikte kahve yapın, yemek yapın. Onunla öyle vakit geçirin. Hayattan keyif alma yollarından biridir yemek yapmak ya da bunun gibi şeyler. Bu zevkli ve stres atıcı şeyi birlikte yaşayınız. Disipline etmede siz tek unsur olun. Bakıcı bu yediklerin biraz fazla olabilir, diyebilir mi? Bu yüzden diyorum bakıcı zorunlu ise ne kadar az durursa evde o kadar iyi olur.

Sinirli-Korkulan Baba Figürü

Çok çalışan, işkolik dediğimiz baba tipleri buna yatkındır. Bunlar eve geç gelir. Bazen aylarca gelmez. Çocukları ile ilgilenmez. Ya da ilgilendiğini sanır. Anne burada şefkatli roldedir. Çocuk babadan korkar çekinir. Kızarsa annenin şefkatli kollarına atlanır. Burada disiplinden söz etmek ya da disiplinin gelişmesini beklemek mucizedir. Çocuk en uygun zamanda babayı atlatarak istediğini yapmayı bilecektir. Anne de zaten yumuşak karındır. Onu zaten kandırmak kolaydır. Babanın bu yaklaşımının ergenlik döneminde daha da ciddi sorunlara yol açacağını söylemek kahinlik olmaz.

Evde Edilgen Anne Rolü

Baba, çocuğunu çok seviyorum diye annesi evin maymununa çevirebilir. Çocuk burada annesini çok rahatlıkla atlatabilir. Ona karşı sorumluluklarını yerine getirmez, disiplinle ilgili yapılanları da babasının o kendine yakın yönünü kullanarak çöpe atar. Babayı da kandıran bu çocuk babasının gözünde çok çalışkan, örnek biridir. Ancak lise çağında duyduklarına çok şaşıracaktır. Bazen bu edilgen anne rolü babanın baskısı olmadan da annenin ihmalkarlığından da kaynaklanabilir. Karışmaz, bazen bilse de birçok tehlikeli şeyi umursamaz. Sonra da çocuğunun düştüğü durumla ile ilgili psikolojik destek almak zorunda olduğunu görünce ayılır.

Anne-Babalar Neler yap(ma)malı?

  • Çocuğunuz karşısında eşinize karşı saygılı olun.
  • Sohbet etmeyi alışkanlık haline getiriniz, tartışmayı değil.
  • Çocuğunuza “ben demek istediğini seni anladım, kabul ettim, ancak anneni-babanı ikna etmelisin” gibi bir cümle asla kullanmayınız.
  • Çocuklar takdir edilmeyi isterler. Çocuğunuzun çaba ve gayretini takdir etmeliyiz. Ama takdir ederken de aşırıya kaçma.
  • Çocuğu problemlerle karşı karşıya bırak ve olgunlaşmasını destekle.
  • Çocuğunla eğlence ve oyun zamanı ile yetişkin gibi olma zamanını birbirinden ayır.
  • Evde her zaman olumlu ol.
  • Çocuğunun öğretmenleri öv, öğrenme ve eğitimi her zaman yücelt.
  • Çocuğun yaratıcılığı geliştirmeyi birlikte deneyimle.
  • Bilgisayar oyunlarını oynayacaksan da birlikte oyna ve birlikte bırak.
  • Çocuğuna karşı disiplin konusunda ailecek bir ol. Kafa karışıklığı yapma.
  • Ahlak ve karakterin gelişmesinde rol model ol.
  • Azimlilik ve kararlılığın gelişmesinde örnek ol.
  • Gerçeklerle çocuğun yüzleşmesini sağla.
  • Başkalarının yanında çocuğunun problemleri söyleme.
  • Etkili bir iletişim dili kullan.
  • Çocuğun bir karar vereceği ya da seni bir karar vermeye iteceği durumlarda hemen karar verme. Bekle. Düşün, zaman kazan. Çocuğunun da kararında isabetli ve emin olmasına zemin hazırla.
  • Tartışmalarda “Hımm, seni anlıyorum” “Hımm öyle mi düşünüyorsun” ifadelerini çok kullan.
  • Çocuğunun okulda ve arkadaşları ile neler yaptığı ile ilgili sohbet et. Arkadaşlık ve dostluk kalitesinin artmasını destekle.
  • Çocuğunu sınav, yarışma gibi konularda asla sıkıştırma. Sadece yetenek gelişimini destekle.
  • Farklılaştırılmış Öğretim’in ne olduğunu tüm detayları ile öğren.
  • Çocuğunun bireysel farklılıkları hakkında bilimsel farkındalık oluştur.
  • Yaratıcı anne-baba ol.
  • Birlikte yetenek noktalarında (bu benim kavramım, yetenek noktaları; yaşadığın şehir ve ülkede bilim merkezleri, müzeler, araştırma merkezleri gibi) keşifler yap.

Daha birçok şey yazılabilir. Yapmamız ve yapmamız gerekenlerle iyi bir üz ailesi olup olmadığımızı, üz çocukların ailelerini geçirdiği aşamalarda en son aşama olan “Otomatik vites” aşamasına gelip gelmediğini düşünerek anlayabilirsiniz. Hepinize yetenekli çocuğumuzun yetişmesinde kolaylıklar diliyorum.

Doç. Dr. Hasan Said TORTOP

Üstün/özel Yetenekliler Uzmanı

Hasan Said TORTOPhttps://yetenekvegitim.com
Doç.Dr. Hasan Said TORTOP kimdir Hasan Said TORTOP, yüksek lisans ve doktora çalışmalarını bilim eğitimi üzerine yapmıştır. Akademisyenliğe geçişi (2012) öncesi Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okullarda fen bilimleri öğretmeni olarak çalışmıştır. Bunun son üç senesi üstün/özel yetenekli öğrencilerin eğitim gördüğü Bilim ve Sanat Merkezlerinde olmuştur.2012 yılında akademisyenliğe Bülent Ecevit Üniversitesi’nde (Zonguldak) başlamıştır. 2013 yılında Üstün Zekâlılar Eğitimi alanında Türkiye’deki ikinci dergiyi “Üstün Yetenekliler Eğitimi Araştırmaları Dergisi (UYAD) kurmuş ve editörlüğünü 2017 yılına kadar yapmıştır. Bunun yanında 2013 yılında Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi (dergipark.gov.tr/jgedc) ve Üstün Yetenekli Genç Bilim İnsanları Eğitimi Dergisi (JEGYS) (dergipark.gov.tr/jegys) dergilerini kurmuş ve halen editörlüklerini yapmaktadır. Bu dergilerden JEGYS uluslararası bir dergi olup ingilizce olarak yayınlanmaktadır. 2013 tarihinde özel yetenekli çocukların eğitimi için Özel Eğitim Hizmetleri Araştırma ve Uygulama Merkezi’ni kurmuştur. Bu merkez bünyesinde Türkiye’deki özgün iki programdan biri olan Üstün Yetenekliler Üniversite Köprüsü Eğitim Programı (ÜYÜKEP) Modeli’ni hayata geçirmiştir. Halen İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde Özel Eğitim Bölümü Öz Yetenekliler Eğitimi Anabilim Dalı Başkanı olarak çalışmaktadır. “Üstün Zekâlılar Eğitimde Farklılaştırılmış Öğretim Müfredat Farklılaştırma Modelleri”, “Üstün Yetenekliler Üniversite Köprüsü Eğitim Programı ÜYÜKEP Modeli” ve “Bilgin ve İlgin Bilimsel Araştırma Projesi Yapıyor” adlı kitapları yayınlanmıştır. Bu zamana kadar 40 a yakın ulusal ve uluslararası makalesi yayınlanmış, 10 a yakın proje yürütücülüğü yapmıştır. Çalışma alanları; üstün/özel yetenekliler eğitimi, farklılaştırılmış öğretim, bilim eğitimi şeklindedir. Projeler Zonguldak Jeobilim Okulu – TÜBİTAK Projesi - Yürütücü Batı Karadeniz Proje Fikrini Arıyor - TÜBİTAK Projesi- Yürütücü Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Çağdaş Yaklaşımlar-Proje Danışmanlık Eğitimi- TÜBİTAK Projesi- Yürütücü Üstün Yeteneklilerin Eğitiminde Çağdaş Yaklaşımlar - TÜBİTAK Projesi- Yürütücü Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Fen ve Mühendislik Uygulamaları (STEM) Eğitimi- TÜBİTAK Projesi- Yürütücü İdari Görevler Bülent Ecevit Üniversitesi Özel Eğitim Hizmetleri Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü (2012- 2017) Bülent Ecevit Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi, Özel Eğitim Bölüm Başkanı (2015- 2017) İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Özel Eğitim Bölüm Başkanı (2017 halen) Editörlük Üstün Yetenekliler Eğitimi Araştırmaları Dergisi (Journal of Gifted Education Research) web sitesi: www.uyad.beun.edu.tr – Kurucu ve Editör (2013 - 2017) www.uyad.beun.edu.tr Journal for the Education of Gifted Young Scientists. Web sitesi: www.jegys.org – Kurucu ve Editör (2013- Halen) www.jegys.org Üstün Zekâlılar Eğitimi ve Yaratıcılık Dergisi Web sitesi: www.jgedc.org – Kurucu ve Editör (2014- Halen) www.jgedc.org Yükseköğretim ve Bilim Dergisi Web sitesi: www.higheredu-sci.beun.edu.tr Yardımcı Editör (2012- 2017) Ödüller Bülent Ecevit Üniversite Bilim ve Hizmet Ödülleri (2013). Sosyal Bilimler Alanında En Çok Yayın Yapan Akademisyen Ödülü (ikincilik). Makaleler Üstün Yetenekliler Eğitimi 6 Yabancı 24 Ulusal makale Kitaplar Üstün yetenekliler üniversite köprüsü eğitim programı ÜYÜKEP Model. Üstün zekâlılar eğitiminde farklılaştırılmış öğretim müfredat farklılaştırma modelleri Bilgin ve İlgin Bilimsel Araştırma Projesi Hazırlıyor Yaratıcı Anneye Sihirli Notlar Geleceğin Bilimi Genetik (Tematik Ünite) Bilişsel Alan Yeteneği Boyama ve Etkinlik Kitabı Temel Kodlama Becerileri Eğitimler 11-15 Aralık 2017 MEB Özel Eğitim Genel Müdürlüğü- Özel Yetenekli Öğrenciler Eğitici Eğitimi ve Program Geliştirme Çalıştayı- 130 BİLSEM öğretmenine Farklılaştırılmış Öğretim Tasarımı Hazırlama Eğitimi- Değişik Kurumlarda yaklaşık 1000 Öğretmene www.farklilastirilmisogretim.com Etimesgut İlçe MEM- Üstün Yetenekliler Eğitimci Eğitimi STEM Eğitimi Yetenek Geliştiren Aile Eğitimi Danışmanlıklar Türkiye’deki farklı kolejlere Seminerler TEVİTÖL - FMV Işık Okulları Küçük Prens Okulları TV Programları Zonguldak Yerel TV EGTYayin ÜLKE TV E-mail: hasantortop@aydin.edu.tr Telefon: 0505 3835795 Danışmanlık Almak İçin: https://gencbilgegitimdanismanlik.com/randevu/

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Popüler Yazılarımız

Eğitimde Web 2.0 Kullanımı: Öğretmenler Z Kuşağına Karşı

İnsanların zaman ve mekândan bağımsız olarak iletişim halinde olmaları, hiçbir zaman günümüzdeki kadar kolay olmamıştır. Bu kolaylık, internetin insanların günlük hayatına bu düzeyde girmesiyle birlikte...
- Advertisment -