Yetenekli Çocuklar Bize Resimlerle Ne Anlatır?

Eğitim; Bireyde istendik yönde davranış değişikliği oluşturmaktır. Sanatta eğitim ise; Read’in ifadeleriyle“sanat eğitiminin amacı sanat için eğitim değildir. Çocuklar kendilerini tam olarak ifade edemedikleri için , bazen bir şeyden korktukları ya da yaşadıklarını unutmak istedikleri için konuşmaktan kaçınırlar. Resim çizmek onların duygularını anlatmak için kullandıkları yollardan biridir.

Bu şekil veya resimler kimi zaman bize anlamlı, kimi zaman ise anlamsız gelebilir. Oysa bir çocuğun içinde bulunduğu psikolojik durumun en iyi şekilde anlaşılabilmesi için bu çizimler bizlere büyük bir yol göstericidir. Çocuklar ne kadar bol ve çeşitli araç-gereçlerle çalışır, ne kadar fazla uygulamada bulunurlarsa, o kadar yaratıcı becerileri gelişir, bu yolla kendisini daha iyi anlatırlar. Bunu anlamak için çocuğunuzun çizdiği resme müdahale etmeyin. Örneğin, çocuğunuzun çizdiği ev resminde kapı yoksa bu onun gizlenmek ve kendi dünyasına kimseyi almak istemediğini gösteriyor. Resimde çizilmiş bir güneş, annesini seven mutlu bir çocuğu anlatıyor. Bir aile resminde anne çok büyük baba neredeyse diğer çocuklar kadar küçükse bu resim ailenin temeli ve en önemli bireyinin anne olduğunu gösterir. Babanın bu kadar küçük olması çocuğun babasından ihtiyaç duyduğu güven duygusunu alamadığına işaret eder. Resmin yapıldığı sayfanın sonuna yerleştirilmiş bir ağaç yine güven duygusunda bir sorun olduğunu anlatır.

 3-4 yaşlarındaki bir çocuğun kullandığı renklerin gerçekle bir bağlantısı yoktur. Hoşuna giden renkleri coşkuyla kullanır. Sevdiği birinin resmini yapmak istediğinde en çok sevdiği rengi seçecektir. Renkleri tanıma ve renk seçme 4 yaşından sonra ortaya çıkar.Çocukların resimlerinde köpeği tasmasıyla, atı koşarken, ördeği yüzerken,yaprağı düşerken çizmesi  gibi  benzer birçok detayı çocukların çevresinden,gerçek hayattan gözlemledikleri gibi resimlerine yansıttıkları görülür.Çocuklar, aynı anda görülmesi mümkün olmayan çeşitli manzaraları betimlemek için ilginç bir yöntem kullanmaktadırlar. Bir objenin içinde veya arkasında bulunan ve görünmemesi gereken şeyleri sanki görüyormuş gibi çizmektedirler.Bir evi önden çizerken aynı zamanda içine insanları da oturturlar, yani resmi saydamlaştırırlar.

Ev kompozisyonunda evin çatısı,duvarları, oda ve bölümleri, buradaki aile bireyleri ve öteki tüm eşyalar(duvardaki saat, takvim, ayna, tablolar, yerdeki halı, koltuklar, soba içindeki odun ve kömürler ateş ve hatta odaların elektrik lambaları) ayrı ayrı resimde gösterilir. Evin dışının ve içinin tümüyle gösterilmesi olayı resme bir saydamlık niteliği verir. Çocuklar çizme yeteneğini elde ettikleri objeleri yan yana getirirler (insan, araba, kuş vb.). Böylece çocukların resim özelliklerinden bir diğeri olan tekrar ve simetri özelliği meydana gelir.Simetri, çocuk resimlerinde sıklıkla rastladığımız özelliklerden biridir.Çocuk, güneşi, çiçeği, elleri resmederken simetri ilkelerine uymaya özen gösterirler. Çocuklar “Resim yaptığım kağıt düzdür, düz bir yüzeye herhangi bir nesnenin resmini ancak düz olarak yapabilirim” diye düşünerek çizim yaparlar. Örneğin, masanın dört bacağı, ağacın kökleri, denizin ya da gölün balıkları vardır. Sokak; evler, ağaçlar, arabalar ve insanlarla bir bütündür. Çocuk için bunlardan birinin eksikliği o şeyleri tanımlamaya yetmez.Bu nedenle, toprağın altında kökleriyle beraber ağacı çizmek ya da profilden bakan bir insanın yüzünde iki gözünü göstermek, çocuğun bütüncül bir yaklaşım içinde olmasının bir sonucudur. Çocuklar için kendisini ilgilendiren,düşündüren, duygulandıran, önem taşıyan faktörler daima öncelik taşımaktadır.Çocuklar bazen resimlerinde çizilmesi zorunlu fakat istemediği, hoşlanmadığı bir figürü resim kağıdının köşesinde belli belirsiz, silik, gösterişsiz, küçük olarak ifade edebilmektedirler. Çocuklar çizdikleri resimlerde esprili bir anlatım kullanabilir; bunu da resimlerinde oyun havası vermek için yapmaktadır.Çocuğun yapısında bulunan mizah duygusu bu şekilde ifade bulur. Çocukların çiçeğe, güneşe, insan yüzü yapmaları; evlerin bacalarını farklı figürlerle süslemeleri espri özelliğinden ileri gelmektedir. Çocuklarda bu gelişimleri şöyle ifade edebiliriz.

KARALAMA DÖNEMİ (1-4)YAŞ ARASI)

Kağıt üzerinde gelişigüzel çizgiler kendini ilk 10-12. aylarda, daha sağlıklı olarak ise 18. ay dolaylarında göstermeye başlar. Bu çocuğun hem motor gelişimi hem de kendini ifade etme arzusunu yansıtması açısından çok önemlidir.

ŞEMA ÖNCESİ DÖNEM (4-7) YAŞ ARASI

Üç yaş çocuğu tipik yuvarlak kafa çizebilir. İnsan çiz değince baş ve ayakları olan insan çizebilirler. Yüz hatlarını belirleyebilir. Dört yaş çocuğu kolları ve bacakları olan çöp adam çizebilirler.

Oysa yetenekli çocuklar,  diğer çocuklardan farklı düşünebilme davranabilme kabiliyetine sahiptir. Resimlerde dikkati çeken ortak özellikler kısaca, akranlarından üstün bir performans göstermeleri, farklı kavramlar arasında mantıklı ilişkiler kurabilmeleri, gelişmiş hayal gücü, çizilen figürlerin hareket halinde olabilmesi, renklerin genelde canlı olması kağıdın tamamının kullanılması gibi…

KAYNAKLAR

  • Türkdoğan 1981

Çelek 2003;

 Kırışoğlu 2002

 Sezer 2001

Artut 2004;

Yolcu 2004

Yavuzer 2007 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Popüler Yazılarımız

Duyu Bütünleme Bozukluğu (DBT) Olan Çocuklar İçin Ne Yapılmalı?

Duyu Bütünleme , 1960’li yıllarda J. Ardes’ın araştırma ve çalışmalarıyla ortaya çıkarak uygulamaya konulduğu halde ülkemizde henüz önemi anlaşılmakta ve çocuklardaki belirtileri çoğu kişi...

STEM Nedir ? Ne Değildir?